Czy wierzyciel może żądać spłaty długu po upadłości konsumenckiej?

1. Upadłość konsumencka – mechanizm oddłużenia.

Upadłość konsumencka daje szansę na oddłużenie się konsumenta. W jej efekcie po realizacji przez dłużnika planu spłat, obejmującego najczęściej niewielką cześć zadłużenia, sąd wydaje postanowienie o umorzeniu pozostałych zobowiązań upadłego powstałych przed dniem ogłoszenia upadłości.

W praktyce oznacza to uwolnienie upadłego od dalszego obowiązku regulowania długów, które nie zostały objęte planem spłaty.

2. Wezwanie do zapłaty po zakończeniu upadłości – czy roszczenie jest zasadne?

Mimo zakończenia postępowania upadłościowego, zdarza się jednak i tak, że upadły otrzymuje wezwanie do zapłaty od wierzyciela, który nie zgłosił swojej wierzytelności w toku postępowania , a tym samym nie uczestniczył w planie spłaty.

Pojawia się wówczas pytanie – czy „anulowanie” długów powstałych przed dniem ogłoszenia upadłości, a po wykonaniu przez upadłego planu spłaty, ma skutek względem tego wierzyciela?

Otóż wszystko zależy od konkretnych okoliczności sprawy.

3. Obowiązek rzetelnego ujawnienia wierzycieli przez dłużnika.

Zgodnie z przepisami Prawa upadłościowego, we wniosku o ogłoszenie upadłości dłużnik zobowiązany jest do wskazania wszystkich zobowiązań oraz wierzycieli. Jest to podstawowy warunek skuteczności postępowania oddłużeniowego.

Następnie  syndyk opierając się na danych uzyskanych od upadłego,  informuje wierzycieli o ogłoszeniu upadłości konsumenckiej dłużnika i wzywa do zgłoszenia wierzytelności po to, by umożliwić im czynny udział w postępowaniu, a także objęcie ich planem spłaty.

Wyraźnie podkreślić tutaj należy, że „zatajenie” przez upadłego istnienia danego zobowiązania może skutkować tym, iż z przyczyn przez siebie niezawinionych dany wierzyciel nie zgłosi swojej wierzytelności i nie zostanie objęty planem spłat.

4. Wierzyciel pominięty przez dłużnika – skutki prawne.

Aby przeciwdziałać powyższym nieuczciwym praktykom upadłego ustawodawca przewidział mechanizm ochrony wierzycieli, uruchamiający się wtedy, gdy dłużnik umyślnie lub wskutek niedbalstwa nie ujawnił ich roszczeń. W takim przypadku – jeżeli wierzyciel nie brał udziału w postępowaniu upadłościowym z od siebie niezależnych– jego wierzytelność nie ulegnie umorzeniu, pomimo wykonania przez dłużnika planu spłat.

W efekcie w takiej sytuacji wierzyciel zachowa prawo do dochodzenia należności, a dłużnik nie będzie mógł skutecznie powołać się względem tego wierzyciela na okoliczność umorzenia jego zobowiązań przez sąd upałościowy.

5. Wierzyciel świadomie nie zgłosił wierzytelności.

Inaczej kształtuje się sytuacja, gdy wierzyciel został prawidłowo poinformowany o toczącym się postępowaniu upadłościowym i pomimo tego nie zgłosił on swojej wierzytelności. Wówczas – po wykonaniu planu spłaty takie zobowiązanie również ulega umorzeniu.

W koncekwencji w takiej sytuacji wierzyciel  definitywnie traci  uprawnienie do egzekwowania długu po zakończeniu postępowania upadłościowego.

6. Podsumowanie – czy każdy dług ulega umorzeniu?

Umorzenie zobowiązań w ramach upadłości konsumenckiej nie ma zatem charakteru absolutnego. Skuteczność oddłużenia zależy od rzetelności dłużnika w ujawnieniu wszystkich wierzytelności oraz od sposobu działania wierzycieli.

Kluczowe zasady:

1. Długi nieujawnione przez dłużnika umyślnie lub na skutek niedbalstwa nie ulegają umorzeniu, jeśli wierzyciel nie brał udziału w postępowaniu.
2. Długi nieujawnione przez dłużnika ulegają umorzeniu, jeśli wierzyciel brał udział w postępowaniu.
3. Umorzone zostają długi, jeśli  wierzyciel poinformowany o upadłości dłużnika, zaniechał zgłoszenia swojej wierzytelności.